ENSR
Alatke
Registracija Prijava

Početna»Atrakcije»Istorijske»Naselja iz praistorijskog doba

Naselja iz praistorijskog doba

Brojna su svjedočanstva o boravku čovjeka u ovim krajevima još od najstarijih vremena. Jedno od većih praistorijskih naselja, koje je u Krajini obrađeno, jesu sojenice u Donjoj Dolini na srpskoj obali Save, 13 km niže od Gradiške. Ilija Knežević je 1896. godine na svojoj njivi pronašao brončanu kacigu, koja je poslije dospjela u muzej. Nešto kasnije, 1898. godine nađen je brončani bodež. Počela su iskopavanja, još 1898. godine. Kuće su bile načinjene od greda. Konstrukcija krova je načinjena od dasaka. Uz zgradu za stanovanje nađeni su pomanji objekti koje su služili kao hambari i štale. U kući je bilo ognjište u kom bijahu na dvije strane polukružne udubine za ražanj, a na licu cjevkasti nastavci. U hambarima veliko obilje žitarica, koje su pretvorene u ugljen. U kulturnom sloju nađeno je obilje starina. Na prostoru od 1590 m2 zemlje nađeno je 12 zgrada. Jedna zgrada koja je obilovala crijepovljem, bila je lončarnica, a druga mesnica. Pronađene su razne posude. Nađeni su i grobovi sa hrastovim lijesom. Naseobina u Donjoj Dolini po svome postanku seže u doba brončano, što dokazuju pojedini brončani nalazi, a osobito kalupi za salijevanje predmeta, koji po obliku pripadaju kasnijem odsjeku ove dobi, a trajalo je kroz čitavo prvo željezno doba. Mi možemo staviti njihov početak negdje u XIII, a svršetak u IV vijek prije nove ere. Čini se da je sojenica vodenom katastrofom uništena (343,92). Tu je nađen i kostur prabika koji je lovljen za hranu, a živio je u ovom području (343,92). Tu je živio i jelen. Njega su lovili radi mesa, kože i rogova. Rijetka lovina bio je i los od kojeg su sačuvane rožine. I ta je životinja kod nas izumrla. Lovio se jazavac i medvjed. Od ptica glavna lovina bila je patka (343,93). Pronađeni su i drveni čamci, oruđe za obradu i lov. Nađena je kaciga od bronce, iskopana na Petrovića gredi u Donjoj Dolini. Tu je i brončani i željezni štit (343,97). Sojenice u Donjoj Dolini starije su od prvog gvozdenog doba. Dokazano je da su stajale na suvom tlu (37,103). Dakle, prema svim podacima u Donjoj Dolini kod Gradiške je jedno od najznačajnijih arheoloških nalazišta uopšte u Bosni i Hercegovini, koje iznosi na vidjelo dana sojeničko naselje na 40.000 kvadratnih metara, iz polovine drugog milenijuma prije naše ere. Naselje je postojalo 700 godina. Ovdje su živjela panonska plemena Oseriata. Bakreni budak i četiri bakrena dlijeta nađena su kod Karavide (Gradiška). U Lamincima, jugoistočno od Gradiške, otkriveno je brojno oružje i nakit iz praistorijskog doba. Na Gradini kod Kozarske Dubice ustanovljeni su tragovi naseljenosti u praistorijsko doba. Kod toplog vrela banje Laktaši 1893. su nađeni predmeti iz praistorijskog doba: narukvice, zemlja-ni pršljenovi i drugo. Šest zavojitih bakrenih sjekira sa sopom nađeni su u Kozarcu (343,69).

Ovi predmeti se nalaze u Zemaljskom muzeju u Sarajevu. Osnovni tip naselja Mezeja predstavljale su gradine, uzvišeni brežuljci prirodno ili vještački utvrđeni. Gradine su dominirale svojom visinom nad okolinom. Najbolje je istražena gradina Zecovi u selu Čarakovu. Vjenceslav Radimski još 1891. godine pisao je o ovoj gradini. Prva probna iskopavanja preduzeo je Alojz Benc 1954. godine. Gradina u Knešpolju je praistorijsko naselje starijeg i srednjeg perioda željeznog doba. Iskopavanjem su pronađene nastambe sa kalotastom peći i otvorskim ognjištem, zatim keramika i predmeti od bronze, češljevi od kosti i noževi. Zaštitni bedem pod zemljom okružuje cijeli plato Gradine. Visina kamena bedema je 1,80 m, a širina 0,70 m. Kameni bedem je zidan živim krečom. Kod Gradine na Grobljicu pronađena je praistorijska nekropola. Inače, područje Kozare i Potkozarja ima dosta gradina iz praistorijskog doba.

Ostalo iz ove kategorije: « Donja Gradina Rimski period »